Schizofrenie / Psychose
Schizofrenie
Typering
De hersenziekte schizofrenie is een ernstige en ingrijpende psychotische stoornis. Schizofrenie belemmert in grote mate het dagelijkse functioneren. De ziekte heeft niet alleen invloed op degene die eraan lijdt, maar heeft ook grote gevolgen voor de directe omgeving.
Mensen hebben geen juist beeld meer van de realiteit en gaan zich ongecontroleerd en chaotisch gedragen. Heeft diegene ook nog last van waanbeelden en hallucinaties, dan is er waarschijnlijk sprake van een psychose. Een psychose is vrijwel altijd tijdelijk, maar kan steeds weer terugkeren.
Wanneer iemand regelmatig een psychotische periode doormaakt, dan kan gesproken worden van een psychotische stoornis. Kenmerkend bij zo'n stoornis is dat stabiele periodes (waarin iemand (redelijk) normaal functioneert) afgewisseld worden met psychotische periodes met verward gedrag.
Naast schizofrenie zijn er enkele minder ernstige psychotische stoornissen, zoals de kortdurende psychoses en waanstoornissen. Deze zijn uit oogpunt van persoonlijk functioneren minder ingrijpend dan schizofrenie.
Psychotische verschijnselen kunnen ook voorkomen als symptoom van een stemmingsstoornis, van een lichamelijke ziekte en van medicijn- of drugsgebruik. In dit geval is er sprake van een symptoom dat op een andere ziekte wijst, en niet van een stoornis.
Kenmerken
Iemand die aan schizofrenie lijdt, heeft in perioden last van verward denken en praten en gestoord gedrag. Men is het contact met de werkelijkheid kwijt.
De verwarde perioden worden psychotische perioden genoemd. Kenmerkend voor schizofrenie is dat psychotische en stabiele periodes elkaar afwisselen.
In een stabiele periode is het gestoorde gedrag veel minder opvallend, maar wel latent aanwezig. Over het algemeen wordt ervan uitgegaan dat iemand die zes maanden aaneengesloten last heeft van psychotische verschijnselen, waarvan één maand met hevige psychoses, schizofreen te noemen is.
Schizofrenie kent vier basissymptomen. De eerste is autisme: men is erg naar binnen gekeerd, heeft weinig interesse voor prikkels van buiten, is moeilijk te bereiken en heeft verder last van associatiestoornissen. Het denken volgt een associatiepatroon dat voor een buitenstaander moeilijk te begrijpen is. Er zijn vreemde gedachtesprongen te constateren. Een derde symptoom is ambivalentie. In de handelingen kan een vorm van besluiteloosheid optreden die totaal verlammend kan werken. Tot slot is er sprake van een affectieve stoornis. De gevoelsuitingen die iemand normaal zou hebben, treden niet op of zijn erg afwijkend. Schuldgevoelens zijn vaak afwezig en verdriet en vreugde komen maar weinig aan de oppervlakte. Als ze er wel zijn, zijn ze vaak allesoverheersend.
Tijdens een psychose zijn het denken, waarnemen en het gedrag verstoord. Er worden uitspraken gedaan vanuit een ander realiteitsbesef en er is sprake van denkbeelden die niet overeenstemmen met de werkelijkheid zoals de meeste mensen die ervaren. Zo'n denkbeeld heet ook wel een waanbeeld.
Iemand kan gedurende een psychose het gevoel hebben dat zijn of haar denken van buitenaf bestuurd wordt. Men ervaart vreemde invloeden die de gedachten beheersen en controleren.
Naast problemen met helder denken heeft men moeite met waarnemen. Er is sprake van ervaringen, die we normaal niet hebben met onze zintuigen. Dit zijn zogenaamde hallucinaties. Men ruikt, ziet, proeft, voelt of hoort dingen die er niet zijn. Een voorbeeld hiervan is het horen van stemmen in het hoofd, of het zien van beangstigende beelden.
Na een psychotische periode komt er vrijwel altijd een (redelijk) stabiele periode. Toch betekent dit niet, dat men weer de oude wordt. Er kan soms niet meer op het niveau van vroeger gefunctioneerd worden. Door al deze veranderingen verlopen contacten moeilijker en regelmatig op het werk verschijnen lukt vaak niet. Pogingen om terug te keren op de arbeidsmarkt lopen veelal op een teleurstelling uit. Men kan gemakkelijk in een isolement raken en zichzelf verwaarlozen.
Voor behandeling van schizofrenie is het van groot belang dat zo snel mogelijk de juiste diagnose gesteld kan worden. Hoe langer de psychose duurt, hoe moeilijker het herstel is.
Ontstaan
Schizofrenie is een hersenziekte. Bij schizofrene mensen functioneren bepaalde gebieden van de hersenen niet optimaal. Er is een verstoord evenwicht tussen bepaalde stoffen die nodig zijn voor de werking van zenuwcellen. Het lijkt erop dat de ziekte erfelijk is. Een andere mogelijke oorzaak van deze ziekte is een virusinfectie tijdens de zwangerschap of rond de geboorte.
De ziekte ontwikkelt zich in veel gevallen langzaam en meestal op jonge leeftijd. Soms ontstaat schizofrenie acuut, bijvoorbeeld na een ingrijpende gebeurtenis.
Iemand met schizofrenie is gevoelig voor stress. Daarom zijn leef- en werkomstandigheden zeker van invloed op het verloop van de ziekte. Druk van buitenaf en emotionele gebeurtenissen kunnen een (nieuwe) psychose veroorzaken.
Behandeling en extra informatie:
Voor hulp advies en informatie bel, mail of chat met Korrelatie.