Maandthema

1 OP 20 OUDEREN SLACHTOFFER VAN GEWELD: KORRELATIE VEILIG AANSPREEKPUNT

Circa één op de twintig mensen ouder dan 65 jaar heeft te maken met een vorm van lichamelijk, psychisch en seksueel geweld. Mensen die mishandeling vermoeden en ook de ouderen zelf vinden het vaak moeilijk om hiermee naar buiten te treden. Korrelatie is al lang bekend met het probleem en wil bijdragen aan het doorbreken van de taboes rondom dit thema.

Afhankelijk

Ouderenmishandeling komt voor in alle lagen van de bevolking. Vrijwel altijd is degene die mishandelt iemand waarvan de oudere afhankelijk is voor zijn of haar verzorging. Thuis of in een instelling, door een familielid, een (andere) mantelzorger of een professionele verzorgende. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) bracht onlangs een rapport uit over ouderenmishandeling in Europa. Daaruit blijkt dat 5% van de Europese ouderen te maken heeft met een vorm van geweld of uitbuiting. Ook meldt de WHO dat dementerende, gehandicapte en onvermogende ouderen meer risico lopen.

Thuis of in een zorginstelling

Ouderenmishandeling is voor Korrelatie geen nieuw onderwerp. Een deel van de oudere mensen in onze samenleving bevindt zich in een afhankelijke positie omdat ze lichamelijk en/of geestelijk achteruit gaan. Ze worden bijvoorbeeld vergeetachtig, raken het overzicht over de dagelijkse gang van zaken kwijt of zijn slechter ter been. Dat maakt hen kwetsbaar. Regelmatig nemen mensen contact op met Korrelatie over mishandeling van ouderen. Vaak zijn dat vrienden, buren of familieleden die mishandeling of uitbuiting vermoeden. De bellers vertellen dan bijvoorbeeld over een kind dat door de oudere gemachtigd is om geldzaken te regelen, maar de bankrekening leeghaalt. Of degene die de oudere verzorgt, schiet in zorg tekort. Dan ontstaat soms een extreme situatie waarin de oudere die van zorg afhankelijk is onvoldoende voeding en verzorging krijgt. Vaak is de oudere geïsoleerd van de buitenwereld, waardoor het lang kan duren voordat buitenstaanders in de gaten krijgen wat er gaande is.
Ookin zorginstellingen kunnen ouderen geconfronteerd worden met mishandeling door kinderen, familie of verzorgenden. Dit kan variëren van een enkele klap tot systematische geestelijke en lichamelijke mishandeling. Naast (ernstig) lichamelijk letsel en psychosomatische klachten kan ouderenmishandeling leiden tot eenzaamheid, angststoornissen, depressie en zelfs zelfdoding.

Taboe

Ondanks de ernstige consequenties treden ouderen zelf niet snel met de mishandeling naar buiten. Dikwijls omdat ze bang zijn dat er nog meer problemen ontstaan als ze er over praten. De angst is dan dat de hulp helemaal zal stoppen of de mishandeling verergert. Als degene die mishandelt een familielid is komt daar nog een loyaliteitsprobleem bij: ondanks alles wil de mishandelde oudere het familielid niet in de problemen brengen. Schaamte speelt daarbij een rol maar ook het feit dat een groot deel van de ouderen is opgevoed met het idee dat je ‘de vuile was niet mag buiten hangen’. Buitenstaanders die ouderenmishandeling vermoeden zijn vaak ook terughoudend om deze te melden. Soms uit angst voor intimidatie, soms omdat het slechts een vermoeden is – maar ook omdat mensen niet weten waar ze met hun verhaal terecht kunnen. Dat laatste geldt ook voor de mishandelde oudere zelf, zeker als hij of zij geïsoleerd is van de buitenwereld.

Meldpunt

Een doorbraak van het taboe rondom het onderwerp is belangrijk. Zodat ouderen bijvoorbeeld betere afspraken maken rondom de machtiging van derden aangaande hun geldzaken. En zodat iedereen weet waar hij of zij terecht kan en (een vermoeden van) mishandeling kan melden. Daarom heeft de Inspectie voor de gezondheidszorg onlangs een meldpunt geopend voor ouderenmishandeling door zorgpersoneel. Dit laat zien dat ook de overheid de ernst van de situatie inziet en ouderenmishandeling effectiever wil opsporen en bestrijden. Voor het melden van ouderenmishandeling thuis kunnen mensen en organisaties (bijvoorbeeld de thuiszorg) terecht bij de provinciale Steunpunten Huiselijk Geweld.

Korrelatie adviseert iedereen met vragen rondom ouderenmishandeling en verwijst zo nodig door naar de juiste instanties. Uiteraard volledig anoniem, wat bij een onderwerp als dit veel mensen over een drempel kan helpen.