Agorafobie of sociale fobie?
Mijn vrouw wilde al nooit graag de deur uit, maar nu wordt het te gek. Ik zie nu pas dat ze enorme angsten heeft om weg te gaan. Ze erkent dit nu zelf ook en wil wel hulp. Voor mij is het ook niet meer te doen om te leven met iemand die ik steeds gerust moet stellen en het liefste thuis is.
Uw vrouw lijdt aan een angststoornis. Een deskundige kan uitzoeken van welke angststoornis sprake is. Het is soms bijvoorbeeld moeilijk een paniekstoornis met agorafobie te onderscheiden van een sociale fobie, waarbij iemand andere mensen uit de weg gaat. Vaak zijn de kenmerken hetzelfde. Als de angst zich uitsluitend richt op afkeuring door anderen, gaat het om een sociale fobie. Als de paniek vooral optreedt in bepaalde situaties, is er sprake van agorafobie. Agorafobie is de verzamelnaam voor angst voor openbare situaties. Veel voorkomende angsten zijn: alleen buitenshuis zijn, in een mensenmassa zijn, lang in een rij wachtenden moeten staan, in de bus, trein of metro reizen. De angst kan iemand uiteindelijk in een groot isolement brengen. Er kunnen bij angststoornissen ook depressieve gevoelens ontstaan.
U wist lang niet wat er aan de hand was met uw vrouw.
Mensen met een angststoornis zijn meestal heel handig in het verbergen van hun extreme angst; ze verzinnen bijvoorbeeld smoezen om iets niet te hoeven doen of vragen iemand anders mee 'voor de gezelligheid'. Ze denken dat het wel meevalt met de ernst van hun angsten, of ze hebben het gevoel dat ze zich aanstellen. Ook de buitenwereld kan er zo tegenaan kijken: je hoeft toch niet bang te zijn om de straat op te gaan? Het onbegrip is dan groot. Mensen gaan uit van hun eigen beleving: als zijzelf wel eens bang zijn om iets te doen, bijvoorbeeld om naar binnen te gaan op een drukke receptie, doen ze het gewoon toch. Niet aan toegeven, is het idee. Maar zo simpel werkt dat niet bij een angststoornis, want de angst is onbeheersbaar geworden.
Verder zegt u dat u er niet meer tegen kunt. Dat is heel begrijpelijk. Angststoornissen hebben niet alleen voor de persoon in kwestie grote gevolgen, maar kunnen ook voor een eventuele partner en andere familieleden ontregelende gevolgen hebben. Zij moeten ook leven met de angst van de ander. Ze worden erdoor in hun bezigheden beperkt (samen gezellig ergens naartoe gaan is er bijvoorbeeld niet meer bij) en er wordt vaak een beroep op hen gedaan. Van hen wordt verwacht dat ze dingen doen die de ander te eng vindt en ze moeten klaarstaan om hem op angstige momenten te steunen. De angst kan een sterke afhankelijkheid met zich meebrengen.
Het is belangrijk dat uw vrouw hulp zoekt. Voor haar en in het belang van uw beider relatie.
Zolang er geen deskundige hulp is, zal de angststoornis doorgaans blijven bestaan. Zelf ervan afkomen, lukt eigenlijk alleen als de angststoornis nog niet zulke ernstige vormen heeft aangenomen. Het beste is een afspraak met de huisarts te maken. De huisarts kan verwijzen. Het is dan belangrijk dat uw vrouw een psycholoog of psychotherapeut krijgt die onder meer gespecialiseerd is in de behandeling van angststoornissen. Een succesvolle behandeling is cognitieve gedragstherapie. Dit is een combinatie van cognitieve therapie (cognitie betekent het denken of weten) en gedragstherapie. Bij cognitieve therapie wordt onderzocht of bepaalde (negatieve) denkwijzen wel terecht zijn en wordt gespeurd naar andere, meer reële en positievere gedachten. Bij gedragstherapie oefen je om beter om te gaan met moeilijke situaties.
Ik zet ook nog een aantal tips voor u op een rij.
- Probeer u zo goed mogelijk te verplaatsen in degene die bang is. Mensen zijn gauw geneigd een angststoornis af te doen als aanstellerij, wat voor degene die ermee zit heel kwetsend is. Het lijkt net alsof het niet erg is waarmee de ander zit en of hij of zij er zo mee zou kunnen stoppen. Maar het is wél erg en een angststoornis laat zich niet ‘zomaar’ stoppen. Door voor uzelf na te gaan welke onredelijke angsten u zelf wel eens heeft, zult u meer begrip krijgen voor de ander.
- Mensen met een angststoornis doen een fors beroep op hun omgeving. Ze hebben anderen nodig om zo goed mogelijk met hun angst te kunnen leven. Door te veel hulp te geven, helpt u de ander echter niet. U helpt dan eerder het probleem in stand te houden. Beter is het als u degene die bang is, blijft aanmoedigen om wel dingen zelf te doen. Het is de bedoeling dat iemand steeds een stapje vooruit gaat, en niet steeds een stapje terug. Blijft de ander toch op u leunen, trek dan een duidelijke grens voor uzelf: tot hier wil ik gaan met mijn hulp en niet verder. 'Nee' zeggen is wel hard, maar soms is het toch het beste.
En tips aan uw vrouw.
- Veel mensen hebben last van angst en angststoornissen. Schaam u daarom niet voor uw angsten. Het gaat om serieuze klachten, die niets met aanstellerij te maken hebben.
- Praat veel over uw angsten met familie en vrienden.
- Als u merkt dat u uit angst situaties gaat vermijden, probeer er dan niet aan toe te geven. Daardoor wordt de angst alleen maar groter. Probeer de angst de baas te blijven door u bewust in een voor u griezelige situaties te begeven. Vaak zal blijken dat er weinig anders gebeurt dan dat het zweet u uitbreekt, uw hart gaat bonken, enzovoort. Dat is niet prettig, maar als u er vooraf al rekening mee houdt hoeft het helemaal niet zo'n probleem te zijn. Als u het rustig over u heen laat komen, wordt het meestal vanzelf wel minder. Mocht u merken dat u in paniek raakt, dan is het tijd om u terug te trekken. Probeer niet meer dan u aankunt, houd uw grenzen in de gaten. Een volgende keer kunt u het gewoon weer proberen.
- Ontspannings- en ademhalingsoefeningen kunnen tijdens angstaanvallen een heel rustgevende werking hebben. U merkt erdoor dat u controle kunt houden over uzelf. Het is eenvoudig te leren: volg bijvoorbeeld een cursus of leer het uit een bibliotheekboek.
- Er zijn diverse werkboeken voor mensen met angststoornissen. Koop of leen die, want ze kunnen u zeker helpen. Om te beginnen geeft het inzicht in uw situatie, en daarnaast worden praktische aanwijzingen gegeven om beter met uw angst om te kunnen gaan. Bij de literatuur vindt u enkele titels.
- Contact met lotgenoten kan bevrijdend werken. U ziet dat u niet de enige bent met dit probleem en kunt van anderen leren om bewuster met uw angst om te gaan.
- Het is belangrijk niet te lang te wachten met het zoeken van (deskundige) hulp. Hoe langer u wacht, hoe ernstiger het probleem wordt en hoe moeilijker het te verhelpen is.
