Slapeloosheid
Typering
Er bestaan verschillende soorten slapeloosheid. Er zijn mensen die moeite hebben met inslapen, mensen die moeilijk kunnen doorslapen en mensen die te snel wakker worden. Iedereen heeft wel eens moeite met slapen, dat is heel gewoon. Een probleem wordt het pas als je minder slaap krijgt dan je nodig hebt en dus overdag moe bent. Slapeloosheid kan soms het leven aardig ontwrichten, omdat de dagelijkse bezigheden niet meer zo lukken.
Kenmerken
Slaap is een periode van lichamelijk en psychisch herstel. Tijdens de slaap worden alle indrukken van de dag verwerkt, alle verzamelde bagage wordt als het ware opgeborgen. Daarna kun je fris weer verder gaan met het opdoen van ervaringen. In het lichaam worden tijdens het slapen meer cellen aangemaakt dan tijdens het waken, onder meer in de huid en in het bloed. Ook worden er meer antistoffen geproduceerd. Daarom is slapen tijdens een ziekte extra belangrijk. Een gezonde slaap doorloopt verschillende fasen. Het begint met een sluimerfase, de overgang tussen waken en slapen. Daarna volgt een lichte slaap, waaruit iemand makkelijk gewekt kan worden. Is de lichte slaap doorlopen, dan zakt iemand weg in een diepere slaap en ten slotte in de diepste slaap. Hierna wordt de hele cyclus in omgekeerde volgorde doorlopen en afgesloten met de Remslaap. REM staat voor Rapid Eye Movement, omdat de ogen snel bewegen tijdens deze slaapfase. Deze cyclus herhaalt zich een aantal keren per nacht, waarbij de perioden van diepe slaap steeds korter worden. Naarmate de nacht vordert, wordt de slaap dus lichter.
Om goed uit te rusten, moet de hele cyclus worden doorlopen. Als iemand niet toekomt aan zijn diepste slaap en Remslaap, zal hij zich nog moe voelen. Het is niet zozeer de lengte van de slaap die bepaalt of iemand zich uitgerust voelt, maar meer de kwaliteit: is de hele cyclus goed doorlopen? Een korte maar goede slaap zal meer opleveren dan een lange maar onrustige slaap.
De slaapbehoefte verschilt per persoon. De slaapbehoefte is rekbaar: je kunt jezelf een behoefte aanwennen.
Iemand die moe is, kan onder meer kampen met concentratieproblemen, loomheid, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen. Naarmate het slaaptekort toeneemt, nemen ook die klachten toe. Iemand kan totaal ontregeld raken, last krijgen van hevige angsten en van achtervolgingswaan.
Ontstaan
Slaap hangt samen met onze leefgewoonten, en op het oog heel alledaagse dingen kunnen dan ook slapeloosheid in de hand werken. Koffie drinken is daar een bekend voorbeeld van. Roken kan ook uit de slaap houden, omdat nicotine een stimulerende werking heeft. Een klein beetje alcohol kan de slaap bevorderen, maar in grotere hoeveelheden is het juist slecht voor de nachtrust. Het houdt de Remslaap tegen, waardoor iemand wel als een blok in slaap valt, maar verder onrustig slaapt of te vroeg wakker wordt.
Ook het tijdstip van eten speelt mee: slapen met een lege maag is moeilijk en hetzelfde geldt voor een te volle maag. Slapeloosheid kan verder ontstaan als mensen voortdurend hun slaap-waakritme moeten aanpassen. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen die nachtdiensten draaien of in ploegendiensten werken. Het lichaam kan daardoor ontregeld raken. Bij oudere mensen verandert het slaappatroon. Zij hebben vaak minder behoefte aan slaap, omdat ze minder inspannende dingen te doen hebben en meer tussendoor slapen. Omdat ze toch vaak proberen te slapen zoals voorheen, kan slapeloosheid het gevolg zijn. Ze liggen in bed en kunnen de slaap niet vatten.
Sommige medicijnen kunnen slapeloosheid bevorderen, zoals plastabletten, bepaalde bloeddrukverlagende middelen (bètablokkers) en corticosteroïden. Ook lichamelijke klachten kunnen de nachtrust verstoren. Zo kan bij reuma of rugklachten pijn de slaap belemmeren, moeten mannen met prostaatklachten verschillende keren hun bed uit om te plassen, of kan een te hard werkende schildklier het inslapen bemoeilijken. Ook ademhalingsproblemen - zoals astma, chronische bronchitis of slaap-apnoe - kunnen een gezonde slaap in de weg staan.
Mensen met slaap-apnoe hebben tijdens de slaap regelmatig een korte ademstilstand, die meestal duurt tussen de tien seconden en de minuut. Daardoor worden mensen wakker of slapen ze minder diep, en pas als de ademhaling weer op gang komt, slapen ze echt verder. Verder zijn spanningen een grote belemmering voor de nachtrust. Niet voor niets zeggen we in spannende tijden: 'ik heb er slapeloze nachten van'. Mensen die onder spanning staan, gaan liggen piekeren en geven daarmee impulsen aan het waaksysteem in de hersenen.
Behandeling en extra informatie:
Voor hulp advies en informatie bel, mail of chat met Korrelatie.
